Welke rol spelen bodembacteriën op jonge leeftijd bij het voorkomen van allergieën en luchtweginfecties op latere leeftijd? Met deze innovatieve vraag en onderzoek heeft dr. Niels van Best, universitair docent medische microbiologie, de Hustinx Science Award 2026 gewonnen.
(Foto: Joey Roberts)
Het devies voor jonge kinderen luidt ‘Hoe viezer, hoe beter’, zegt Van Best. De bacteriën waarmee kinderen vroeg in aanraking komen, bepalen in belangrijke mate de samenstelling van hun darmflora. Deze kan op latere leeftijd invloed hebben op de gezondheid, bijvoorbeeld bij het ontwikkelen van allergieën. “In principe geldt dat een diversere darmflora beter is.”
Van Best bestudeert al jaren welke factoren een invloed hebben op die diversiteit. “De manier van bevallen – natuurlijk of een keizersnede – speelt een rol, en of de baby borst- of flesvoeding krijgt. Maar ook de omgeving is belangrijk: lopen er broers en zussen of huisdieren rond die ‘viezigheid’ het huis binnenhalen, gaat het kind naar de dagopvang? En dus ook: komt het kind in aanraking met microben uit de bodem door in de natuur te spelen?”
Sinds 2018 volgt Van Best met Maastrichtse collega’s binnen de LucKi-studie Zuid-Limburgse baby’s tijdens hun eerste levensjaar, de teller staat inmiddels op zo’n 150. De ouders sturen op verschillende momenten een schepje ontlasting uit de luier op naar Randwyck.
We hebben hier inmiddels een aantal grote vriezers vol met poep
Ook vullen ze vragenlijsten in over zaken als wat hun baby eet, hoe vaak die ziek is en buiten komt. “In het lab onderzoeken we vervolgens welke beestjes aanwezig zijn in de darmen en welke functie ze daar hebben.”
Om het precieze effect van het wroeten in de aarde te achterhalen, vergelijkt Van Best de bacteriën uit de babypoep met de microben die krioelen in bodemmonsters genomen op speelplaatsen. “Zo komen we erachter welke beestjes uit de omgeving daadwerkelijk tijdens het spelen worden opgenomen door kinderen, en op welke leeftijd. Inmiddels hebben we daar al een goed beeld van.”
Die kennis is nuttig bij het ontwikkelen van maatregelen, zegt Van Best. “Denk aan een programma voor kinderdagverblijven waarbij de kinderen wekelijks in het bos gaan spelen. Of speelplaatsen groener inrichten, de natuur dichterbij halen. Dan helpt het als je weet op welke leeftijd dit het meeste effect heeft, of welk type grond of vegetatie je op die groene speelplaats wil hebben.”
Van Best hoopt dat Zuid-Limburg in de toekomst een living lab wordt
Bron: Observant Online
Hij verbindt de detectie van omgevingsmicroben in de darm, via immuun- en metabolietprofielen, met de vertaling naar toepasbare inzichten voor kinderopvang, leefomgeving en vroege preventiestrategieën.
Juryrapport Hustinx Science Award 2026
